Ngô Thị Tuyên: 090 346 7887
Ngô Hiền Tuyên
: 098 303 3405

Quy trình triển khai dạy học Tiếng Việt theo hướng tăng thời lượng

QUY TRÌNH TRIỂN KHAI DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

THEO HƯỚNG TĂNG THỜI LƯỢNG

Phần thứ nhất

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ VIỆC TRIỂN KHAI DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

THEO HƯỚNG TĂNG THỜI LƯỢNG

1. Lí do phải tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt cho học sinh dân tộc thiểu số

1.1. Chương trình, sách giáo khoa

Chương trình Tiếng Việt (TV) ở tiểu học là chương trình chung cho cả nước, thực hiện theo một trình độ chuẩn quốc gia. Sách giáo khoa( SGK) chủ yếu soạn cho học sinh (HS) học TV với tư cách là tiếng mẹ đẻ, các em đã biết nghe, nói TV trước khi đến trường (với vốn từ khoảng 5000 từ TV, cùng với một số mẫu câu cơ bản trong giao tiếp). Một số nội dung, yêu cầu trong SGK chưa thật gần gũi và phù hợp với khả năng và thực tế cuộc sống của HSDT, có những yêu cầu khó đạt được đối với các em (ví dụ như các kĩ năng nói, viết...).

1.2. Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học (PPDH) tiếng mẹ đẻ (ngôn ngữ thứ nhất) của chương trình TV hiện hành chưa thích hợp với đối tượng HSDT chưa biết hoặc biết ít TV (học TV như ngôn ngữ thứ hai). Vì thế việc tổ chức các hoạt động dạy học còn nhiều bất cập, hiệu quả dạy học chưa cao.

1.3. Thời lượng dạy học

Thời lượng dạy học môn TV lớp 1 hiện nay là 350 tiết. Thời lượng này phù hợp với HS dân tộc Kinh học TV, nhưng chưa phù hợp với HSDT. Các em cần được tăng cường TV và phải được học chậm hơn, kỹ hơn mới có thể đạt được yêu cầu của từng bài học và đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình.

2. Chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Từ tháng 8/2008, Bộ GD&ĐT đã có Công văn 7679/BGDĐT- GDTH ngày 22/8/2008 hướng dẫn thực hiện 5 giải pháp tăng cường Tiếng Việt, trong đó có việc tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt; Công văn số 8114/BGDĐT- GDTH  ngày 15/9/2009, Công văn số 145/TB-BGDĐT ngày 2/4/2010 đã chỉ đạo cụ thể việc thực hiện giải pháp tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt, cụ thể như sau:

+ Các tỉnh có học sinh dân tộc thiểu số cấp Tiểu học thực hiện dạy học môn Tiếng Việt lớp 1 theo hướng tăng thời lượng (từ 350 tiết lên 500 tiết) tuỳ theo điều kiện cụ thể tại địa phương. Thời lượng tăng thêm có thể thực hiện  bằng nhiều cách: Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày; Tổ chức dạy học thêm vào một số buổi trong tuần (buổi thứ hai); Tổ chức dạy học trước khai giảng...Trong điều kiện không thể tổ chức dạy học tăng buổi trong tuần hoặc dạy học 2 buổi/ngày, các trường có thể điều chỉnh nội dung, thời lượng dạy học của các môn học khác để tập trung dạy học tiếng Việt cho học sinh.

+ Phân phối chương trình và 15 bài soạn minh họa cho việc tăng thời lượng môn Tiếng Việt lớp 1 (theo tài liệu của Dự án PEDC) chỉ là gợi ý tham khảo, các giáo viên có thể chủ động, linh hoạt điều chỉnh sao cho phù hợp với HS của lớp mình.

+ Việc tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt tập trung thực hiện ở lớp 1. Ở các lớp 2, 3, 4, 5, có thể tiếp tục thực hiện (nếu cần thiết).

- Việc tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt được áp dụng đối với các lớp dạy học môn Tiếng Việt lớp 1. Công nghệ Giáo dục và các lớp thực hiện thí điểm dạy học theo tài liệu nghiên cứu thực hành giáo dục song ngữ dựa trên tiếng mẹ đẻ.

Phần thứ hai

HƯỚNG DẪN QUY TRÌNH TRIỂN KHAI DẠY HỌC TIẾNG VIỆT

THEO HƯỚNG TĂNG THỜI LƯỢNG

 

Để triển khai dạy học Tiếng Việt theo hướng tăng thời lượng đạt hiệu quả, Bộ Giáo dục và Đào tạo gợi ý các sở  GD&ĐT thực hiện  như sau:

1. Nguyên tắc chung:

- Cán bộ quản lý các cấp, đặc biệt là lãnh đạo Sở GD&ĐT cần phải ý thức đầy đủ về tầm quan trọng của việc tăng cường TV cho HSDT, coi đó là nhiệm vụ trọng tâm để nâng cao chất lượng giảng dạy, chất lượng giáo dục ở vùng có nhiều HSDT. Từ đó nắm được nhiệm vụ, yêu cầu trong các công văn của Bộ về tăng cường tiếng Việt cho HSDT, căn cứ thực tiễn địa phương lựa chọn phương án dạy học môn TV theo hướng tăng thời lượng báo cáo UBND tỉnh, UBND huyện, thành phố để đầu tư xây dựng thêm phòng học, bố trí tăng giáo viên hoặc có kinh phí cho giáo viên dạy tăng giờ, tăng buổi. Căn cứ vào các Công văn chỉ đạo của Bộ GD&ĐT về dạy học TV cho HSDT như đã nói ở trên và Thông tư số 39/2009/ TT-BGD ĐT Quy định giáo dục hòa nhập cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn để tham mưu với Chính quyền các cấp về biên chế giáo viên và kinh phí.

- Cán bộ quản lý các cấp từ Sở, Phòng, đến các nhà trường căn cứ vào tình hình thực tiễn để xác định các nội dung dạy học cần tăng thời lượng cho phù hợp.

- Sở GD&ĐT chủ trì, chỉ đạo các Phòng GD&ĐT thực hiện các nội dung tăng cường TV cho HSDT. Các cấp quản lý chỉ đạo, tổ chức thực hiện  sâu sát, cụ thể.

- Giao quyền chủ động cho cơ sở, đặc biệt giao quyền chủ động cho giáo viên song phải định hướng và có cách thức để quản lý, hỗ trợ kịp thời khi GV gặp khó khăn trong quá trình dạy học.

- Thực hiện cam kết và bàn giao chất lượng theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT phù hợp với địa phương.

- Kiểm tra, đánh giá học sinh theo chuẩn kiến thức, kỹ năng.

2. Qui  trình triển khai dạy học tăng thời lượng

2.1. Sở Giáo dục và Đào tạo

- Lãnh đạo Sở GD&ĐT quán triệt tinh thần cần phải dạy học tăng thời lượng cho HSDT lãnh đạo phòng GD&ĐT, yêu cầu thực hiện phù hợp và đảm bảo hiệu quả.

- Phòng Giáo dục Tiểu học thống nhất với chuyên viên phụ trách Tiểu học, một số GV cốt cán các huyện, thành phố về những nội dung cần tăng cường thời lượng ở các lớp, đặc biệt là lớp 1, sau đó lên kế hoạch chung cho cả tỉnh.

- Tổ chức tập huấn:

+ Thành phần: Lãnh đạo phòng GD&ĐT, chuyên viên phụ trách Tiểu học, GV cốt cán cấp tỉnh tại các huyện, thành phố, một số Hiệu trưởng.

+ Nội dung:

Lãnh đạo Sở GD&ĐT quán triệt tới các lãnh đạo phòng GD&ĐT về việc cần thiết phải tăng thời lượng dạy học môn Tiếng Việt, các nguyên tắc chung; kế hoạch chung của tỉnh và cách thức triển khai tại địa phương cho phù hợp.

Tập huấn cách xây dựng kế hoạch tại huyện; phương pháp dạy Tiếng Việt như ngôn ngữ thứ 2: Điều chỉnh ngữ liệu, trực quan hành động, sử dụng đồ dùng dạy học và tự làm đồ dùng dạy học, dùng tiếng dân tộc giải nghĩa từ, tăng cường giao tiếp cho học sinh trong và ngoài giờ học, trò chơi học tập …; tổ chức tập huấn cho GV các kỹ thuật tổ chức dạy học theo nhóm, đặt câu hỏi, đóng vai v.v. và xây dựng môi trường học tập trong và ngoài lớp học.

+ Về điều chỉnh ngữ liệu:

Có thể điều chỉnh từ ngữ ứng dụng, câu ứng dụng, bài tập đọc. Điều chỉnh cần đảm bảo nguyên tắc: Từ ngữ được thay gần gũi với học sinh, phù hợp với nội dung đang dạy, các âm, vần trong từ, câu thay thế học sinh đã được học; nên đưa những từ ngữ có thể trực quan hóa khi giải nghĩa; phối hợp sử dụng từ ngữ, câu có cấu trúc lặp đi, lặp lại để học sinh luyện tập và ghi nhớ. Điều chỉnh ngữ liệu để phát huy vốn sống và kinh nghiệm của học sinh nhưng không nên điều chỉnh tất cả để học sinh được mở rộng vốn từ và hiểu biết. Chỉ điều chỉnh ở nội dung giáo viên chắc chắn  làm tốt.

+ Nên dùng tiếng dân tộc để giải nghĩa từ. Tối ưu là giáo viên biết tiếng dân tộc để giải nghĩa khi cần thiết, có thể nhờ học sinh trong lớp để  giải nghĩa từ cho các bạn nhưng khi học sinh đã hiểu nghĩa từ GV khuyến khích HS sử dụng Tiếng Việt. Tránh sử dụng nhiều tiếng dân tộc trong giờ dạy sẽ không đạt được mục đích dạy Tiếng Việt cho học sinh.

+ Tăng cường giao tiếp cho học sinh: Trong giờ học có thể thêm phần tổ chức hoạt động để học sinh kể chuyện, nói về những nội dung gần gũi với bài học, cuộc sống. Phát huy tốt việc học nhóm, cử trưởng nhóm, thư ký luân phiên để trình bày kết quả của nhóm và nhận xét bài làm của nhóm khác. Tăng cường giao tiếp ngoài giờ học (xem qui trình xây dựng môi trường giao tiếp Tiếng Việt).

Lưu ý: Khi dạy học tăng thời lượng, cần tổ chức linh hoạt  các hoạt động dạy học, có hoạt động thư giãn cho HS như trò chơi, văn nghệ... phù hợp; Khi dạy học tăng buổi hoặc 2 buổi/ ngày cần có trò chơi hoặc các hoạt động thư giãn khác như văn nghệ, thể thao; tránh để HS học liên tục trong thời gian dài (trên 35 phút) hoặc thời gian của tất cả các buổi được tăng thêm đều chỉ dành cho việc học Toán và Tiếng Việt.

- Kiểm tra việc tổ chức tập huấn, hội thảo của các Phòng GD&ĐT, kiểm tra thực hiện cụ thể ở một số trường tiểu học để kịp thời hướng dẫn, điều chỉnh (Thành phần kiểm tra có thể bao gồm: Phòng Giáo dục Tiểu học, GV cốt cán cấp tỉnh, lãnh đạo hoặc chuyên viên phụ trách Tiểu học của Phòng GD&ĐT). Tập trung kiểm tra hai, ba tháng đầu học kỳ 1, đảm bảo kiểm tra ít nhất 2 lần/ năm học, với Phòng GD&ĐT làm chưa tốt cần tăng số lần kiểm tra, hướng dẫn.

- Có thể tổ chức hội thảo cấp tỉnh về dạy học tăng thời lượng.

2.2. Phòng Giáo dục và Đào tạo

- Lãnh đạo Phòng GD&ĐT quán triệt nội dung dạy học tăng thời lượng tới Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng các trường tiểu học; yêu cầu thực hiện linh hoạt, chủ động, sát thực tiễn, hiệu quả.

- Căn cứ thực tiễn, Phòng GD&ĐT tổ chức họp với GV cốt cán để xây dựng kế hoạch tăng thời lượng chung cho phù hợp với từng trường hoặc cụm trường.

- Tổ chức tập huấn:

+ Thành phần: Hiệu trưởng các trường tiểu học, GV cốt cán ( mỗi trường ít nhất 1 người, GV cốt cán theo cụm trường).

+ Nội dung:

Lãnh đạo Phòng GD&ĐT quán triệt về việc cần thiết dạy học  tăng thời lượng, các nguyên tắc chung; việc triển khai ở huyện.

Các nội dung cần dạy học tăng thời lượng của huyện; hướng dẫn Hiệu trưởng xác định nội dung cần tăng thời lượng của trường (Trước đó, Hiệu trưởng các trường cần tập trung ý kiến của GV trực tiếp giảng dạy và Tổ trưởng chuyên môn để thống nhất các nội dung cần tăng thời lượng); áp dụng các kỹ thuật dạy học tích cực và các phương pháp dạy học Tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai vào bài soạn, tổ chức hoạt động dạy học khi giãn tiết, tăng buổi, tổ chức các hoạt động giáo dục phù hợp với tình hình địa phương. Thực hiện soạn bài, dạy minh họa trên lớp theo từng dạng bài, chú ý một số bài khó trong từng dạng bài, thảo luận để GV nắm vững cách soạn bài.

Cán bộ quản lí thảo luận về cách tổ chức thực hiện ở từng trường, đảm bảo tính phù hợp cho từng lớp trong trường trên cơ sở giao quyền chủ động cho GV.

Lưu ý:

* Tập huấn đầu năm học, ngoài phần chung chỉ nên thực hiện một, hai dạng bài. Các dạng bài còn lại tổ chức hội thảo chuyên đề luân phiên theo cụm trường.

* Việc sắp xếp thời khóa biểu cho học tăng buổi hoặc học 2 buổi trên/ ngày cần linh hoạt (Chẳng hạn, có thể tổ chức học hết nội dung trong thời gian buổi sáng, buổi chiều củng cố, ôn luyện; có thể kéo dài thời gian học Tiếng Việt trong buổi sáng, một số môn học khác chuyển xuống học vào buổi chiều). Việc củng cố, ôn luyện kiến thức, kỹ năng cho HS nên phân HS theo nhóm đối tượng để dạy.

- Xây dựng đội ngũ giáo viên cốt cán cấp huyện và ở từng trường để  dạy minh họa và giúp đỡ GV khi gặp khó khăn.

- Tổ chức hội thảo về việc dạy học các dạng bài theo cụm trường. Cụm trưởng lập kế hoạch hội thảo, tự điều khiển các trường trong cụm tham gia, báo cáo kế hoạch để Phòng GD&ĐT cử giáo viên cốt cán và chuyên viên tham dự. Sau hội thảo nên có báo cáo để rút kinh nghiệm.

- Kiểm tra: Phòng GD&ĐT tập trung kiểm tra, hướng dẫn tốt năm đầu thực hiện. Trong năm đầu thực hiện, cần tập trung kiểm tra những tháng đầu năm học, dành thời gian thích đáng cho kiểm tra lớp 1 và lớp 2. Làm tốt lớp 1, 2 sẽ giảm bớt thời gian tăng thời lượng ở các lớp sau. Thành phần kiểm tra linh hoạt, có thể gồm lãnh đạo, chuyên viên Phòng GD&ĐT, một số Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, GV cốt cán, chia thành nhiều đoàn để kiểm tra, hỗ trợ được tất cả các trường; tập trung hỗ trợ trường yếu. Ít nhất mỗi năm học kiểm tra, hỗ trợ mỗi trường 2 lần.

2.3. Trường Tiểu học

- Cán bộ quản lý họp tổ trưởng chuyên môn, GV cốt cán xác định nội dung cần tăng thời lượng cho từng khối lớp, theo từng điểm trường, tập trung cho lớp 1, 2; xây dựng phân phối chương trình cho trường, điểm trường.

- Tổ chức họp toàn thể GV, quán triệt tinh thần, nguyên tắc dạy học tăng thời lượng. Tập huấn các nội dung đã được tập huấn tại Phòng GD&ĐT  trên cơ sở phù hợp với thực tiễn của trường, chú ý sử dụng GV cốt cán soạn bài, dạy minh họa trên HS, thảo luận để GV soạn được các bài còn lại. GV từng lớp xác định nội dung cần tăng thời lượng, đăng ký với nhà trường.

- Nhà trường lập kế hoạch dạy học theo hướng tăng thời lượng cho trường: Số lớp cần dạy tăng thời lượng, thời gian tăng thời lượng (học một buổi, học tăng buổi, học 2 buổi/ ngày), sắp xếp thời khóa biểu.

- Tổ trưởng chuyên môn họp bàn với GV thống nhất việc điều chỉnh ngữ liệu theo từng khối lớp, phù hợp với đặc điểm dân tộc trên địa bàn; việc phối hợp sử dụng tiếng dân tộc giải nghĩa từ cho HS...

Lưu ý:  Không bắt buộc GV phải tuyệt đối tuân thủ theo kế hoạch đã  đăng ký, tùy tình hình diễn biễn trong năm học, GV có thể điều chỉnh thời lượng dạy từng bài hoặc một số bài (trên cơ sở báo cáo với nhà trường). Việc đánh giá GV căn cứ vào kết quả học tập của HS là chính.

- Trong năm học, cử GV tham gia đầy đủ các buổi hội thảo chuyên đề theo cụm trường.

- Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn cần thường xuyên thăm lớp, dự giờ theo kế hoạch hoặc dự giờ đột xuất (đặc biệt dự những giờ đầu năm học, dự giờ khi chuyển sang dạng bài mới); Động viên, khích lệ những kết quả  GV đạt được, kịp thời phát hiện, tháo gỡ những khó khăn cho giáo viên trong giảng dạy. Năm học đầu, không đánh giá giờ dạy của giáo viên. Khen thưởng, động viên giáo viên làm tốt việc dạy học tăng thời lượng.

2.4. Giáo viên

- Tham gia đầy đủ các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề: tích cực học hỏi các phương pháp dạy học Tiếng Việt là ngôn ngữ thứ hai, phương pháp dạy học tích cực; vận dụng vào từng bài soạn cho phù hợp.

- Căn cứ vào trình độ, năng lực HS của lớp đang dạy để :

+ Xác định chính xác nội dung cần tăng thời lượng; nghiên cứu kỹ chuẩn kiến thức, kỹ năng cần đạt của từng bài, chú ý nội dung tăng cường giao tiếp cho HS để lựa chọn phương pháp, thời gian dạy học phù hợp.

+ Áp dụng phù hợp các phương pháp dạy học vào từng bài dạy, đảm bảo nguyên tắc dạy đâu chắc đấy, chỉ chuyển nội dung, chuyển sang bài học mới khi HS đã nắm chắc.

- Chủ động học hỏi, tự bồi dưỡng để nắm vững và thành thạo các phương pháp dạy học, từ đó áp dụng linh hoạt vào từng bài dạy; nên tự học tiếng dân tộc tại địa phương để sử dụng trong giảng dạy khi cần thiết.

- Tích cực tăng cường Tiếng Việt cho HS trong và ngoài giờ học.

- Sưu tầm và tự làm đồ dùng dạy học; phát huy tối đa hiệu quả của việc sử dụng đồ dùng dạy học.

- Sau mỗi kì học, năm học tự rút kinh nghiệm, cùng trao đổi với đồng nghiệp về nội dung, phương pháp dạy học tăng thời lượng. 


Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

1

1

*
*
*
*
*

REGISTER_REQUIRED