Ngô Thị Tuyên: 090 346 7887
Ngô Hiền Tuyên
: 098 303 3405

Giáo dục lối sống là gì?

“Giáo dục lối sống là giáo dục cách cư xử có văn hóa với thế giới xung quanh và với chính bản thân mình. Chương trình Giáo dục lối sống cần được đưa vào nhà trường nhằm thay thế chương trình Giáo dục đạo đức mang đầy tính lý thuyết suông hiện nay”.
Từ năm 1978, khi bắt đầu thành lập trường Thực nghiệm ở Hà Nội nhằm nghiên cứu đổi mới giáo dục Việt Nam, chương trình Công nghệ giáo dục (CGD) của Hồ Ngọc Đại đã thay môn Đạo đức bằng môn Giáo dục lối sống. Bản thân thuật ngữ Đạo đức đã mang tính thuần túy lý thuyết. Nó dạy người ta các quy tắc, giáo lý mà ít quan tâm tới dạy cách làm cụ thể. Nó yêu cầu học sinh phải làm mà không thuyết phục được các em làm một cách thực bụng. Nó mang tính áp đặt và chủ yếu là lý thuyết suông, giáo điều.
CGD không rao giảng đạo đức, CGD dạy học sinh các cách cư xử có văn hóa.  Không thuần túy giáo lý, CGD dạy cách cư xử trong các tình huống cụ thể của cuộc sống hiện đại.
Mỗi cộng đồng tạo ra một lối sống thích hợp với nó. Mỗi thời đại lại có lối sống riêng. Lối sống của thời đại giới hạn cho lối sống của cá nhân với tư cách là chuẩn mực. Xét trong toàn bộ cuộc đời cá thể, lối sống được hình thành từ lúc lọt lòng. Giáo dục gia đình đóng vai trò là người gieo hạt lối sống và tạo điều kiện cho nó mọc trên mảnh đất ấy. Lối sống gia đình cùng với cuộc sống của cộng đồng và thời đại sẽ làm nên lối sống của cá nhân, tương đối ổn định ở tuổi trưởng thành.
Lối sống bao gồm nhận thức đạo đức và hành vi. Lối sống thể hiện ra bên ngoài bằng việc nhận thức các giá trị và hành vi của con người. Lối sống được biểu hiện bằng sự hiểu biết các quy định của luật pháp, các quy tắc của cộng đồng, các quy luật tự nhiên, xã hội và cách ứng xử tương ứng với nhận thức đó. Lối sống như thế nào thì sẽ thể hiện ra các hành vi thực tế như thế ấy, được đánh giá theo các chuẩn mực có thể cảm nhận được của cuộc sống. Kĩ năng sống là biểu hiện ra ngoài của lối sống.
GDLS là giáo dục cách cư xử chuẩn mực trong cuộc sống thường ngày. Trẻ học cách cư xử một cách có trách nhiệm và chia sẻ. Cư xử với ai? Đó là cách cư xử của trẻ với bạn bè cùng trang lứa, với thầy cô ở trường, với anh chị em trong gia đình, với người khác nói chung. Trẻ học cách nhận ra giá trị của gia đình, thầy cô, bạn bè trong xã hội nhỏ bé mà em đang sống. Trẻ học cả cách cư xử với chính bản thân mình: giữ gìn sức khỏe, tự phục vụ, ứng phó trong một số tình huống cụ thể…Trẻ học cách cư xử với thế giới tự nhiên và thế giới đồ vật, học cách bảo vệ môi trường bằng lối sống tiết kiệm tiêu dùng, trân trọng những gì em có, yêu mến vật nuôi, cây cỏ hoa lá quanh em. Trẻ học cách sử dụng các thành quả văn minh của xã hội hiện đại, trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Quan niệm về Giáo dục lối sống như vậy làm thay đổi hẳn nội dung môn học Đạo đức hiện có. Từ góc độ của chương trình hiện hành, Giáo dục lối sống tích hợp trong mình giáo dục kĩ năng sống, giáo dục môi trường, giáo dục vì phát triển bền vững, giáo dục sức khỏe…
Giáo dục lối sống đề cao tinh thần trách nhiệm và năng lực chia sẻ của học sinh trong các mối quan hệ nêu trên.
Trẻ cần học trách nhiệm với từng hành vi của mình: Trách nhiệm với công việc được giao. Trách nhiệm với gia đình, bạn bè, thầy cô. Trách nhiệm với chính bản thân mình. Trách nhiệm với thế giới tự nhiên, xã hội mình đang sống.
Trong sự đa dạng của xã hội và với bản sắc phong phú của từng cá nhân, trẻ cần học cách chia sẻ. Chia sẻ để hiểu biết lẫn nhau và đồng cảm với người mình chia sẻ. Chia sẻ để cùng chung sống.
Một xã hội đang có nhu cầu phát triển nhanh về kinh tế như Việt Nam, nếu không biết lựa chọn các giá trị đạo đức, duy trì nền tảng đạo đức tốt đẹp của dân tộc, tạo dựng các giá trị và chuẩn mực hành vi văn hóa mới thì rất dễ làm cho thế hệ trẻ mất phương hướng, xã hội bất ổn. Giáo dục lối sống sẽ góp phần quan trọng cho giáo dục vì phát triển bền vững của đất nước.

TS. Ngô Thị Tuyên

1

1

*
*
*
*
*

REGISTER_REQUIRED